HYMNUS IN HONOREM PASSIONIS LAURENTII

BEATISSIMI MARTYRIS.

Antiqua fanorum parens,

iam Roma Christo dedita,

Laurentio uictrix duce

ritum triumfas barbarum.

Reges superbos uiceras

populosque frenis presseras,

nunc monstruosis idolis

inponis imperii iugum.

Haec sola derat gloria

urbis togatae insignibus,

feritate capta gentium

domaret ut spurcum Iouem,

non turbulentis uiribus

Cossi, Camilli aut Caesaris,

sed martyris Laurentii

non incruento proelio.

Armata pugnauit Fides

proprii cruoris prodiga;

nam morte mortem diruit

ac semet inpendit sibi.

Fore hoc sacerdos dixerat

iam Xystus adfixus cruci

Laurentium flentem uidens

crucis sub ipso stipite:

'Desiste discessu meo

fletum dolenter fundere!

praecedo, frater; tu quoque

post hoc sequeris triduum.'

Extrema uox episcopi,

praenuntiatrix gloriae,

nihil fefellit; nam dies

praedicta palmare praetulit.

Qua uoce, quantis laudibus

celebrabo mortis ordinem,

quo passionem carmine

digne retexens concinam?

hic primus e septem uiris,

qui stant ad aram proximi,

leuuita sublimis gradu

et ceteris praestantior,

claustris sacrorum praeerat

caelestis arcanum domus

fidis gubernans clauibus

uotasque dispensans opes.

Versat famem pecuniae

praefectus urbi regiae,

minister insani ducis,

exactor auri et sanguinis,

qua ui latentes eruat

nummos operta existimans

talenta sub sacrariis

cumulosque congestos tegi.

Laurentium sisti iubet,

exquirit arcam ditibus

massis refertam et fulgidae

montes monetae conditos.

'Soletis', inquit, 'conqueri

saeuire nos iusto amplius,

cum christiana corpora

plus quam cruente scindimus.

Abest atrocioribus

censura feruens motibus,

blande et quiete efflagito,

quod sponte obire debeas.

Hunc essc uestris orgiis

moremque et artem proditum est,

hanc isciplinam foederis,

libent ut auro antistites.

Argenteis scyfis ferunt

fumare sacrum sanguinem

auroque nocturnis sacris

adstare fixos cereos.

Tum summa cura est fratribus,

ut sermo testatur loquax,

offerre fundis uenditis.

sestertiorum milia.

Addicta auorum praedia

foedis sub auctionibus

successor exheres gemit

sanctis egens parentibus.

haec occuluntur abditis

ecclesiarum in angulis

et summa pictas creditur

nudare dulces liberos.

Deprome thensauros, malis

suadendo quos praestrigiis

exaggeratos obtines,

nigrante quos claudis specu.

hoc poscit usus publicus,

hoc fiscus, hoc aerarium,

ut dedita stipendiis

ducem iuuet pecunia.

Sic dogma uestrum est,

suum quibusque reddito.

en, Caesar agnoscit suum

nomisma nummis inditum.

Quod Caesaris scis, Caesari

da, nempe iustum postulo.

ni fallor, haud ullam tuus

signat deus pecuniam,

nec, cum ueniret aureos

secum Filippos detulit,

praecepta sed uerbis dedit

inanis a marsuppio.

Inplete dictorum fidem,

qua uos per orbem uenditis,

nummos libenter reddite,

estote uerbis diuites!'

Nil asperum Laurentius

refert ad ista aut turbidum,

sed ut paratus obsequi

obtemperanter adnuit.

'Est diues', inquit, 'non nego,

habetque nostra ecclesia

opumque et auri plurimum

nee quisquam in orbe est ditior.

Is ipse tantum non habet

argenteorum enigmatum

Augustus arcem possidens,

cui nummus omnis scribitur.

Sed nec recuso prodere

locupletis arcam numinis,

uulgabo cuncta et proferam,

pretiosa quae Christus tenet.

Vnum sed orans flagito:

indutiarum paululum,

quo fungat efficacius

promissionis munere,

dum tota digestim mihi

Christi supellex scribitur;

nam calculanda primitus,

tum subnotanda est summula'.

Laetus tumescit gaudio

praefectus ac spem deuorat

aurum, uelut iam conditum

domi maneret, gestiens.

Pepigere tempus tridui,

laudatus ide absoluitur

Laurentius, sponsor sui

et sponsor ingentis lucri.

Tribus per urbem cursitat

diebus infirma agmina

omnesque, qui poscunt stipem,

cogens in unum et congregans.

Illic utrisque obtutibus

orbes cauatos praeferens

baculo regebat praeuio

errore nutantem gradum

et claudus infracto genu

uel crure trunco semipes

breuiorue planta ex altera

gressum trahebat inparem.

Est, ulcerosis artubus

qui tabe corrupta fluat,

est, cuius arens dextera

neruos in ulnam contrahat.

Tales plateis omnibus

exquirit, adsuetos ali

ecclesiae matris penu,

quos ipse promus nouerat.

Recenset exim singulos

scribens uiritim nomina,

longo et locatos ordine

adstare pro templo iubet.

Praescriptus et iam fluxerat

dies: furebat feruidus

iudex auaro spiritu

promissa solui efflagitans.

Tum martyr: 'Adsistas uelim

coramque dispositas opes

mirere, quas noster deus

praedives in sanctis habet.

Videbis ingens atrium

fulgere uasis aureis

et per patentes porticus

structos talentis ordines.'

It ille nec pudet sequi.

uentum ad sacratam ianuam,

stabant cateruae pauperum

inculta uisu examina.

Fragor rogantum tollitur,

praefectus horrescit stupens,

conuersus in Laurentium

oculisque turbatis minax.

Contra ille: 'quid frendens', ait,

`minitaris aut quid displicet?

num sordida haec aut uilia,

num dispuenda existimas?

Aurum, quod ardenter sitis,

effossa gignunt rudera

et de metallis squalidis

poenalis excudit labor,

torrens uel amnis turbidis

uoluens harenis inplicat;

quod terrulentum ac sordidum

flammis necesse est decoqui.

Pudor per aurum soluitur,

uiolatur auro integritas,

pax occidit, fides petit,

leges et ipsae intercidunt.

Quid tu uenenum gloriae

extollis et magni putas?

si quaeris aurum uerius,

lux est et humanum genus.

Hi sunt alumni luminis,

quos corpus artat debile,

ne per salutem uiscerum

mens insolscat turgida.

Cum membra morbus dissicit,

animus uiget robustior,

membris uicissim fortibus

uis sauciatur sensuum.

Nam sanguis in culpam calens

minus ministrat uirium,

si feruor effetus malis

elumbe uirus contrahat.

Si forte detur optio,

malim dolore asperrimo

fragmenta membrorum pati

et pulcher intus uiuere.

Committe formas pestium

et confer alternas lues:

carnisne morbus foedior,

an mentis et morum ulcera?

Nostri per artus debiles

intus decoris integri

sensum uenusti innoxium

laboris expertes gerunt,

uestros ualentes corpore

interna corrumpit lepra

errorque mancum claudicat

et caeca fraus nihil uidet.

Quemuis tuorum principum,

qui ueste et ore praenitent,

magis probabo debilem,

quam quis meorum est pauperum.

Hunc, qui superbit serico,

quem currus inflatum uehit,

hydrops aquosus lucido

tendit ueneno intrinsecus.

Ast hic auarus contrahit

manus recuruas et uolam

plicans aduncis unguibus

laxare neruos non ualet.

Istum libido faetida

per scorta tractum publica

luto et cloacis inquinat,

dum spurca mendicat stupra.

Quid? ille feruens ambitu

sitimque honoris aestuans

mersisne anhelat febribus

atque igne uenarum furit?

Quisquis tacendi intemperans

silenda prurit prodere,

uexatur et scalpit iecur

scabiemque cordis sustinet.

Quid inuidorum pectorum

strumas retexam turgidas,

quid purulenta et liuida

malignitatum uulnera?

Tute ipse, qui Romam regis,

contemptor aeterni dei,

dun daemonum sordes colis,

morbo laboras regio.

Hi, quos superbus despicis,

quos execrandos iudicas,

breui ulcerosos exuent

artus et incolumes erunt,

cum carne corruptissima

tandem soluti ac liberi

pulcherrimo uitae statu

in arce lucebunt patris,

non sordidati aut debiles,

sicut uidentur interim,

sed purpurantibus stolis

clari et coronis aureis.

Tunc, si facultas subpetat,

coram tuis obtutbus

istos potentes saeculi

uelim recensendos dari.

Pannis uideres obsitos

et mucculentis naribus,

mentum saliuis uuidum

lipposque palfebra putri.

Peccante nil est taetrius,

nil tam leprosum aut putidum,

cruda est cicatrix criminum

oletque ut antrum tartari.

Animabus inuersa uice

corrupta forma infligitur,

quas pulcher aspectus prius

in corpore oblectauerat.

En ergo nummos aureos,

quos proxime spoponderam,

quos nec fauillis obruat

ruina nec fur subtrahat.

Nunc addo gemmas nobiles,

ne pauperem Christum putes,

gemmas corusci lmninis,

ornatur hoc templum quibus.

Cernis sacratas uirgines,

miraris intactas anus

primique post damnum tori

ignis secundi nescias.

Hoc est monile ecclesiae,

his illa gemmis comitur,

dotata sic Christo placet,

sic ornat altum uerticem.

Eccum talenta, suscipe,

ornabis urbem Romulam,

ditabis et rem principis,

fies et ipse ditior.'

'Ridemur', exclamat furens

praefectus, 'et miris modis

per tot figuras ludimur,

et uiuit insanum caput!

Inpune tantas, furcifer.

strofas cauillo mimico

te nexuisse existimas,

dum scurra saltas fabulam?

Concinna uisa urbanitas

tractare nosmet ludicris,

egon cachinnis uenditus

acroma festiuum fui?

Adeone nulla austeritas,

censura nulla est fascibus,

adeon securem publicam

mollis retudit lenitas?

Dicis: 'libenter oppetam,

uotiua mors est martyri' --

est ista uobis, nouimus,

persuasionis uanitas --;

sed non uolenti inpertiam:

praestetur ut mortis citae

conpendiosus exitus,

petite raptim non dabo.

Vitam tenebo et differam

poenis morarum iugibus,

et mors inextricabilis

longos dolores protrahet.

Prunas tepentes sternite,

ne feruor ignitus nimis

os contumacis occupet

et cordis intret abdita.

Vapor senescens langueat,

qui fusus adflatu leui

tormenta sensim temperet

semustulati corporis.

Bene est, quod ipse ex omibus

mysteriarches incidit,

hic solus exemplum dabit,

quid mox timere debeant.

Conscende constratum rogum,

decumbe digno lectulo,

tunc, si libebit, disputa

nil esse Vulcanum meum!'

Haec fante praefecto truces

hinc inde tortores parant

nudare amictu martyrem,

uincire membra et tendere.

Illi os decore splenduit

fulgorque circumfusus est;

talem reuertens legifer

de monte uultum detulit,

Iudaea quem plebs aureo

boue inquinata et decolor

expauit et faciem retro

detorsit inpatiens dei.

Talemque et ille praetulit

oris corusci gloriam

Stefanus per imbrem saxeum

caelos apertos intuens.

Inluminatum hoc eminus

recens piatis fratribus,

baptisma quos nuper datum

Christi capaces fecerat;

ast inpiorum caecitas,

os oblitum noctis situ

nigrante sub uelamine

obducta clarum non uidet,

Aegyptiae plagae in modum,

quae, cum tenebris barbaros

damnaret, Hebraeis diem

sudo exhibebat lumine.

Quin ipsa odoris qualitas,

adusta quam reddit cutis,

diuersa utrosque permouet:

his nidor, illis nectar est.

Idemque sensus dispari

uariatus aura aut adficit

horrore nares uindice

aut mulcet oblectamine.

Sic ignis aeternus deus,

nam Christus ignis uerus est;

is ipse conplet lumine

iustos et urit noxios.

Postquam uapor diutinus

decoxit exustum latus,

ultro e catasta iudicem

conpellat adfatu breui:

'Conuerte partem corporis

satis crematam iugiter

et fac periclum, quid tuus

Vulcanus ardens egerit.'

Praefectus inuerti iubet,

tune ille: 'coctum est, deuora

et experimentum cape,

sit crudum an assum suauius!'

Haec ludibundus dixerat,

caelum deinde suspicit

et congemescens obsecrat

miseratus urbem Romulam:

'O Christe, nomen unicum,

O splendor, O uirtus patris,

O factor orbis et poli

atque auctor horum moenium,

qui sceptra Romae in uertice

rerum locasti, sanciens

mundum Quirinali togae

seruire et armis cedere

ut discrepantum gentium

mores et obseruantiam

linguasque et ingenia et sacra

unis domares legibus!

En omne sub regnum Remi

mortale concessit genus,

idem loquuntur dissoni

ritus, id ipsum sentiunt.

Hoc destinatum, quo magis

ius christiani nominis,

quodcumque terrarum iacet,

uno inligaret uinculo.

Da, Christe, Romanis tuis,

sit christiana ut ciuitas,

per quam dedisti, ut ceteris

mens una sacrorum foret!

Confoederantur omnia

hine inde membra in symbolum,

mansuescit orbis subditus,

mansuescat et summum caput.

Aduertat abiunctas plagas

coire in unam gratiam,

fiat fidelis Romulus

et ipse iam credat Numa.

Confundit error Troicus

adhuc Catonum curiam

ueneratus occultis focis

Frygum penates exules.

Ianum bifrontem et Sterculum

colit senatus, horreo

tot monstra patrum dicere

et festa Saturni senis.

Absterge, Christe, hoc dedecus!

emitte Gabriel tuum,

agnoscat ut uerum deum

errans Iuli eaecitas!

Et iam tenemus obsides

fidissimos huius spei,

hic nempe iam regnant duo

apostolorum principes,

alter uocator gentium,

alter cathedram possidens

primam recludit creditas

aeternitatis ianuas.

Discede, adulter Iuppiter,

stupro sororis oblite,

relinque Romam liberam

plebemque iam Christi fuge!

Te Paulus hinc exterminat,

te sanguis exturbat Petri,

tibi id, quod ipse armaueras,

factum Neronis, officit.

Video futurum principem

quandoque, qui seruus dei

taetris sacrorum sordibus

seruire Romam non sinat,

qui templa claudat uectibus,

ualuas eburnas obstruat,

nefasta damnet limina

obdens aenos pessulos.

Tunc plura ab omni sanguine

tandem nitebunt marmora,

stabunt et aera innoxia,

quae nunc habentur idola.'

Hic finis orandi fuit

et finis idem uinculi

carnalis: erupit uolens

uocem secutus spiritus.

Vexere corpus subditis

ceruicibus quidam partes,

quos mira libertas uiri

ambire hristum suaserat.

Repens medullas indoles

adflarat et coegerat

amore sublimis dei

odisse nugas pristinas.

Refrixit ex illo die

cultus deorum turpium:

plebs in sacellis rarior,

Christi ad tribunal curritur.

Sic dimicans Laurentius

non ense praecinxit latus,

hostile sed ferrum retro

torquens in auctorem tulit.

Dum daemon inuictum dei

testem lacessit proelio,

perfossus ipse concidit

et stratus aeternum iacet.

Mors illa sancti martyris

mors uera templorum fuit,

tunc Vesta Palladios lares

inpune sensit deseri.

Quidquid Quiritum sueuerat

orare simpuuium Numae,

Christi frequentans atria,

hymnis resultat martyrem.

Ipsa et senatus lumina,

quondam luperci aut flamines,

apostolorum et martyrum

exosculantur limina.

Videmus inlustres domos,

sexu ex utroque nobiles,

offerre uotis pignera

clarissimorum liberum.

Vittatus olim pontifex

adscitur in signum crucis

acdemque, Laurenti, tuam

Vestalis intrat Claudia.

O ter quaterque et septies

beatus urbis incola,

qui te ac tuorum comminus

sedem celebrat ossuum,

cui propter aduolui licet,

qui fletibus spargit locum,

qui pectus in terram premit,

qui uota fundit murmure!

Nos Vasco Hiberus diuidit

binis remotos Alpibus

trans Cottianorum iuga

trans et Pyrenas ninguidos.

Vix fama nota est, abditis

quam plena sanctis Roma sit,

quam diues urbanum solum

sacris sepulcris floreat.

Sed qui caremus his bonis

nec sanguinis uestigia

uidere coram possumus,

caelum intuemur eminus.

Sic, sancte Laurenti, tuam

nos passionem quaerimus,

est aula nam duplex tibi,

hic corporis, rorentis polo.

Illic inenarrabili

allectus urbi municeps

aeternae in arce curiae

gestas coronam ciuicam.

Videor uidere inlustribus

gemmis coruscantem uirum,

quem Roma caelestis sibi

legit perennem consulem.

Quae sit potestas credita

et muneris quantum datum,

probant Quritum gaudia,

quibus rogatus adnuis.

Quod quisque supplex postulat,

fert inpetratum prospero,

poscunt, iocantur, indicant,

et tristis haut ullus redit,

ceu praesto semper adsies

tuosque alumnos urbicos

lactante conplexus sinu

paterno amore nutrias.

Hos inter, o Christi decus,

audi poetam rusticum,

cordis fatentem crimina

et facta prodentem sua.

Indignus agnosco et scio,

quem Christus ipse exaudiat,

sed per patronos martyras

potest medellam consequi.

Audi benignus supplicem

Christi reum Prudentium

et seruientem corpori

absolue uinclis saeculi!